Data delen

Digitaliseren vraagt om afspraken over data delen

Digitalisering maakt het mogelijk om nieuwe business te creëren met de inzet van nieuwe technologieën zoals het verwerken van big data, het internet der dingen en nieuwe robots. Data vormen het digitale fundament waarop deze nieuwe bedrijfsmodellen worden gebouwd. Dat kan met data van uzelf én data van anderen – wat betekent dat u data moet uitwisselen, en daarover afspraken moet afspraken.

Samenwerkingsovereenkomst ‘Dare-2-Share’

FME Advocaten heeft een gratis samenwerkingsovereenkomst ‘Dare-2-Share’ opgesteld met input van onder meer TNO, NL ICT, Siemens en Thales. Ondernemers kunnen deze gebruiken om in de fase van ‘samenwerking in innovatie’ – waarbij data wordt gedeeld tussen grote en kleine bedrijven – op een eerlijke en betrouwbare manier afspraken vast te leggen. U kunt hem hieronder downloaden.

  • Gratis voorbeelddocument
  • Afspraken over data delen
  • Opgesteld door FME Advocaten

Download de samenwerkingsovereenkomst

Door op de link te klikken gaat u akkoord met de verwerking van uw persoonsgegevens en de disclaimer. Meer info via info@smartindustry.nl.

Stappenplan Dare-2-Share overeenkomst

De samenwerkingsovereenkomst brengt de belangen van de diverse partijen in balans. Overigens neemt dit niet weg dat bedrijven en organisaties er zelf voor verantwoordelijkheid zijn dat ze zich goed juridisch laten voorlichten over hun positie bij een samenwerking waarbij ze intellectueel eigendom en data delen.

De Dare-2-Share overeenkomst is opgemaakt uit verschillende componenten. Deze componenten hangen af van de vorm van samenwerking die wordt aangegaan. Waar moeten partijen aan denken? Wat spreek je zoal af? Deze overeenkomst dient als vertrekpunt en is dus niet zonder meer geschikt voor elke situatie. Er is bijvoorbeeld gekozen voor een platformconstructie met een vertrouwde informatiebeheerder of broker. Met deze achtergrond kunt u bij het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst deze stappen volgen:

Stap 1: Juridische randvoorwaarden afspreken

Voordat het samenwerken wordt gestart, moeten afspraken zijn vastgelegd voor het geval een van de partners nieuwe algoritmen ontwikkelt met de gemeenschappelijke data. Het ligt voor de hand dat die partner in principe rechthebbende wordt van het algoritme, maar niet per definitie van de data. Als er geen afspraken zijn gemaakt, kan iedere partner met toegang tot de data dit doen en is hij vrij in het gebruik van het algoritme. Een simpele afspraak kan zijn dat de andere partners ook het algoritme mogen gebruiken.

Een andere afspraak kan bijvoorbeeld zijn dat partners (de feitelijke bezitters van de data) naar rato van hun bijdrage in de omvang van de dataverzameling voor gezamenlijke rekening een partij (bijv. een van de partners, een externe partij of een gemeenschappelijke nieuw op te richten entiteit, bijv. een stichting of BV) een algoritme laten maken die daarmee waarde creëert die net als een licentiecontract (gebruiksrecht) regelmatig een gebruikersafdracht naar de bijdragende partijen doet. Het ontwikkelen van het algoritme is creatieve arbeid waarbij meer kennis komt kijken dan alleen de meetdata verzamelen. Een dergelijke partij kan overigens meerdere algoritmen ontwikkelen. Middels deze constructie is het de bedoeling dat de oorspronkelijk eigenaar van de meetdata betaald kan worden als de data (op termijn) waarde oplevert.

Stap 2: Vertrouwde informatiebeheerder of broker aanstellen

Er kunnen in de innovatiefase bepaalde kwesties ontstaan waar juridische afspraken geen uitkomst bieden. Om zulke kwesties te ondervangen, kunnen partijen in hun samenwerkingscontract afspreken dat ze een juridische entiteit oprichten die de betreffende data van de deelnemers beheert en die als informatiebroker (onafhankelijke tussenpersoon) en/of een zogeheten trusted third party (vertrouwde tussenpersoon) een mechanisme organiseert voor lokale of centrale opslag. Hierbij maken we gebruik van het principe dat intellectueel eigendom zoals (meet)data geen aanwijsbare eigenaar heeft.

Bij het oprichten van deze juridische entiteit wordt ook vastgelegd hoe wordt besloten over zaken als de openstelling en beveiliging van de informatie, en welke afspraken er zijn over de betrouwbaarheid, de wijze van aanleveren en kwaliteit van de data, aan welke standaarden moet worden voldaan, enzovoorts.

Er zal voor gewaakt moeten worden dat zich geen machtsblokken vormen die zouden kunnen leiden tot uitsluiting van

Stap 3: Bekijk de uitleg van de verschillende componenten

Zie hieronder de uitleg per onderdeel van de samenwerkingsovereenkomst:

Partijen: De omschrijvingen van alle betreffende samenwerkende ‘partijen’ moeten duidelijk in het contract komen te staan.

Overwegende dat: Daarna wordt onder ‘Overwegende dat’ de intenties van de partijen weergegeven.

  • Hoofdstuk 1 definities: Hierin staan de veel voorkomende begrippen die in de samenwerkingsovereenkomst staan, zodat er achteraf bijvoorbeeld geen onenigheid kan ontstaan over de uitleg van ‘data’ of een ‘gebruiker’.
  • Hoofdstuk 2 doel en omschrijving project: Omschrijf hier wat partijen gaan doen en wanneer, en wat het uiteindelijke doel is. Hiervoor zijn bijlagen opgenomen, zoals een projectplan.
  • Hoofdstuk 3 penvoerder/projectleider: Wanneer je gaat samenwerken is het belangrijk om een organisatie vast te leggen die toezicht houdt op het reilen en zeilen van het project. In deze samenwerkingsovereenkomst is gekozen voor een structuur met een stuurgroep, een penvoerder, een projectleider en een werkpakketleider. De organisatie hang sterk af van het aantal personen dat werkzaam is op het project. De penvoerder stelt een projectleider aan die verantwoordelijk is voor de het dagelijks projectmanagement (heeft geen zitting in de stuurgroep). De stuurgroep bestaat uit vertegenwoordigers van de partijen bij de samenwerkingsovereenkomst. Werkpakketleider wordt per werkpakket door de stuurgroep aangesteld. Wordt besloten het project met drie partijen te starten voor een zeer specifieke opdracht, dan dient de organisatie anders te worden ingevuld.
  • Hoofdstuk 4 financiën: De financiën worden vastgelegd in een bijlage waarin de projectbegroting is opgenomen.
  • Hoofdstuk 5 geheimhouding: Deze paragraaf bevat de geheimhoudingsclausule. In een innovatiefase is geheimhouding essentieel, maar ook het kunnen delen van resultaten. Bepaalde – en mogelijk onvoorziene – ontwikkelingen of resultaten kunnen van waarde zijn en niet zomaar gedeeld worden met derden. Hier moeten goede afspraken over worden gemaakt.
  • Hoofdstuk 6 rechten en projectresultaten: Dit is een belangrijk paragraaf, omdat hier vastgelegd wordt aan wie de rechten op bepaalde ingebrachte kennis of resultaten toekomen. Voor de exploitatie heeft op een zeker moment Partij A kennis van Partij B nodig, die regels worden hier vastgelegd. In de subparagraaf ‘rechten op projectresultaten’ zijn twee vormen van samenwerking uitgewerkt. Dit heeft slechts gevolgen voor de rechten op de projectresultaten. Het beantwoordt bijvoorbeeld de vraag wie de projectresultaten mag exploiteren. Optie 1 wijst gezamenlijke rechthebbenden aan en optie 2 wijst een enkelvoudige rechthebbende aan. Deze keuze wordt gemaakt in het Projectplan, hier wordt aangegeven of er uiteindelijk gezamenlijk rechthebbende of enig rechthebbende voorvloeien uit de overeenkomst.
  • Hoofdstuk 7 beheer platform: Wanneer er wordt gekozen voor een samenwerkingsvorm zoals in deze overeenkomst, wordt er gekozen voor een platform. Voor het beheer van het platform moet vooraf een beheerder bepaald worden.
  • Hoofdstuk 8 gebruik platform: Het gebruik van het platform wordt technisch zo geregeld dat er geen centrale opslag van data is. Er wordt slechts gebruik gemaakt van meta-data, waardoor het voor de beheerder mogelijk is om data-locaties aan te wijzen. De data overdracht vindt plaats via het platform, maar de leverancier van de data blijft beschikken over ‘zijn’ data totdat deze overgedragen is aan de afnemer. Mocht het platform een andere vorm of werking krijgen, dan dient dit op deze plaats in de overeenkomst te worden aangepast. Zo is het namelijk niet altijd mogelijk om onder artikel 8.1 elke gebruiker zeggenschap te laten houden over zijn of haar data. Doe dit zorgvuldig, om discussie over de zeggenschap in een later stadium te vermijden.
  • Hoofdstuk 9 publicatie: Deze paragraaf gaat over de publicatie en openbaar maken van projectresultaten.
  • Hoofdstuk 10 aansprakelijkheid: benoem de aansprakelijkheid van partijen voor mogelijke schade jegens elkaar en derden.
  • Hoofdstuk 12 en 13 wijziging en overdracht en ongeldige bepalingen: Paragraaf 12 gaat over wijzigingen en overdracht en paragraaf 13 gaat over ongeldige bepalingen van de samenwerkingsovereenkomst.
  • Hoofdstuk 14 recht en geschillen: In de paragraaf ‘recht en geschillen’ wordt van te voren bepaald welk recht van toepassing is en hoe geschillen beslecht zullen worden. Optie 1 Verplicht partijen eerst via mediation het geschil te beslechten, wanneer dit niet lukt zal het door middel van arbitrage opgelost moeten worden. Optie 2 Verplicht geschillen beslechting door de rechter. Indien partijen gezamenlijk besluiten eerst mediation willen proberen kan dat, echter kan dit alleen indien partijen hier beiden mee instemmen. In het geval van een conflict is dit vaak lastig. Mocht er voorkeur zijn voor een andere manier van geschillenbeslechting dan de rechter, dan zou optie 1 een goede keuze zijn.
  • Hoofdstuk 15 overige bepalingen: Overige bepalingen: verhoudingen tussen partijen en de voorwaarden van overeenkomst.